Thứ Bảy, 9 tháng 3, 2019

TÔN GIÁO VỚI CHÍNH TRỊ


       Ngày 06-02-2019 vừa qua, nhà bình luận chính trị Quang Hữu Minh có bài viết “Dân tộc và đức tin” trên Facebook cá nhân của ông, trong đó ông đưa ra vấn đề về cơ hội xây dựng “lòng tin chiến lược” giữa hai dân tộc, hai đất nước Việt Nam và Cam-pu-chia khi tăng cường hợp tác Phật giáo hai bên. Và theo ông thì: “Nếu lúc này mà nhân dân Việt Nam và đảng CSVN có sự lưu ý ủng hộ cho tôn giáo nói chung và Phật giáo nói riêng phát triển để các nguồn lực này tham gia ủng hộ các chính sách quốc gia thì rất đáng hoan nghênh. Cam-pu-chia từng có nhiều chính sách chính trị theo Việt Nam nhưng riêng trong vấn đề tôn giáo và Phật giáo, Việt Nam nên tham khảo kinh nghiệm từ Cam-pu-chia.” Ông cũng nói: “Nếu Phật giáo Việt Nam có khả năng tương đương như Phật giáo của Cam-pu-chia thì điều này thiết nghĩ không khó.”

       Khi viết chữ “nếu”, ông Quang Hữu Minh đã biết rằng hiện tại thì về mặt chính trị, Phật giáo Việt Nam chưa có khả năng tương đương như Phật giáo Cam-pu-chia. Thứ nhất, Phật giáo ở Việt Nam hiện nay không phải là quốc giáo. Thứ hai, quan hệ giữa Phật giáo với Đảng cầm quyền chưa được xem là lành mạnh, mặc dù về mặt hình thức thì có vẻ như Phật giáo đã được ưu tiên hơn các tôn giáo khác. Còn về mặt chăm sóc đời sống tâm linh, bồi dưỡng đức tin cho người dân, vốn là chức năng cơ bản của một tôn giáo, thì thật chẳng nên đem so Phật giáo nước ta với nước nào. Dư luận xã hội trong những ngày gần đây không hề chứng tỏ Giáo hội Phật giáo Việt Nam được dân chúng tín nhiệm.

       Với tình hình như vậy, hẳn ông Quang Hữu Minh đã hiểu rằng cái cơ hội mà ông đề cập đến là “khó”. Thêm nữa, có những người như tôi góp ý về những bất cập khiến Phật giáo Việt Nam khó giành được vai trò đóng góp về chính trị như Phật giáo Cam-pu-chia hay Phật giáo Thái Lan. Từ đó, ông Quang Hữu Minh có đặt câu hỏi cho tôi rằng: “Phật giáo và nhân dân cần làm gì để phát triển Phật giáo (nghiêm túc) cho Việt Nam?”

Chủ Nhật, 1 tháng 4, 2018

Những bài toán của Mèo Ainu (Phần III chương "Hỗn mang")

       “Dậy!... Dậy!... Mèo Ainu!... Ngày Cá tháng Tư đến rồi…”
       ….
      Ngày Cá tháng Tư?
       Năm năm blog… Ba năm tiểu thuyết… Một ngôi nhà bỏ hoang... Một mảnh đất mọc rêu… Suýt tròn hai năm nay chưa có dòng nào được chép thêm vào tiểu thuyết “Ngày Tận Thế Huyền Bí”.
       Cuộn len của Thượng Đế đã lăn tứ tung, không biết đầu mối ở đâu mà lần. Mèo Ainu đang ngủ trong chiếc giường kết bằng những cuốn sách kiếm hiệp của Tàu, trinh thám của Tây… Những lúc tỉnh lơ mơ, nó chát chít với các nhân vật mà chẳng chép lại gì về họ cả.
       Đêm qua Gấu Khờ chát với Mèo Ainu:
   - Cuộc sống bên em khó khăn lắm, không như bên chị đâu…
   - Ông biết tôi ra sao mà bảo không khó?
   - Thì em nghĩ chắc chị vẫn hơn bọn em.
   - Vớ vẩn…
       …
       Gấu Khờ gặp Mèo Ainu ở một hội chợ cách đây hơn năm năm, khi Mèo Ainu mua của Gấu Khờ một ký trà. Lúc đó mèo ta khá lắm lời, nhưng sau suốt mấy năm, đến giờ Gấu Khờ vẫn không biết nghề ngỗng của Mèo Ainu là gì. Trên Facebook, Mèo Ainu tỏ ra thật thảnh thơi và sung sướng. Chẳng hạn như gần đây, mèo ta trưng hình cho biết nó ngủ trong một căn phòng khách sạn năm sao. Chỉ là không đăng kèm câu chuyện nào cho biết tại sao nó ngủ ở đó. Dĩ nhiên không ai cần biết những chuyện như thế làm gì, chỉ cần biết nó sướng là được.
*
*       *
       Đêm ấy trong khách sạn…

Thứ Sáu, 19 tháng 1, 2018

Phỏng vấn nhà bình luận chính trị Quang Hữu Minh

       
       Tháng Tư năm 2017, khi tìm hiểu về hoạt động của các tổ chức xã hội dân sự ở mảng "chưa được cấp phép", tôi đã thực hiện phóng sự mang tên "Nhóm Biển Xanh với người dân và Formosa", trong đó nội dung chủ yếu là các cuộc phỏng vấn. Không tìm được báo nào thích hợp để đăng, tôi đã đưa nội dung các cuộc phỏng vấn đó vào bài "Đối thoại tháng Tư", mở đầu cho chuyên mục "Phóng sự" của blog này.
       Năm 2017 vừa qua là một năm có rất nhiều các sự kiện chính trị xã hội bất ngờ, báo hiệu một thời kỳ vô cùng "nhạy cảm" của đất nước. Nhà hoạt động Nguyễn An Dân, nhân vật khởi xướng nhóm Biển Xanh với chương trình vận động chữ ký yêu cầu minh bạch Formosa vào tháng Ba năm ngoái, hiện được biết tới nhiều hơn chủ yếu trong vai trò của một nhà quan sát bình luận chính trị. Nhân vì phóng sự dang dở của tôi năm ngoái liên quan đến nhóm Biển Xanh, tôi đã đề nghị với anh một cuộc phỏng vấn mà tôi cho đây là thời điểm thích hợp. Nguyễn An Dân đã dùng tên khai sinh là Quang Hữu Minh kể từ khi trả lời phỏng vấn của BBC hồi tháng 10-2017: "VN: Vì sao chưa "nhất thể hóa" các chức cao nhất?"  

       Cuộc phỏng vấn này được thực hiện tại Đồng Xoài, Bình Phước vào 21h 18-01-2018.

       Ái Nữ (AN):  Như anh đã biết, những bài phỏng vấn tôi thực hiện hồi tháng Tư năm ngoái về hoạt động của nhóm Biển Xanh thì tôi chưa thành công trong việc hợp tác với báo chí, vì thế nên tôi đã mở riêng một chuyên mục tại blog của tôi để đăng tải những thông tin đó. Rất cảm ơn anh ngày hôm nay đã đồng ý trả lời phỏng vấn của tôi như là phỏng vấn của một blog cá nhân. 
       Đầu tiên, tôi muốn tiếp tục biết những thông tin về nhóm Biển Xanh. Nhóm Biển Xanh còn tồn tại và hoạt động hay không, nếu còn thì đường hướng hoạt động trong thời gian sắp tới ra sao?
      
       Quang Hữu Minh (QHM):  Ở đây chúng ta phải có sự phân biệt:  chương trình vận động chữ ký Formosa là riêng và nhóm Biển Xanh là riêng. Nhóm Biển Xanh chỉ là một nhóm những người quan tâm đến hiện tình đất nước thực hiện chương trình chữ ký này. Nếu không có nhóm Biển Xanh thì sẽ có những nhóm khác, nếu như họ muốn tiếp tục thì chương trình vẫn thực hiện được. Khi đó thì mặc dù nhóm Biển Xanh đã giải tán nhưng tôi sẽ bàn giao lại cho những nhóm khác (nếu họ muốn làm) những danh sách chữ ký đã thu thập được, mạng lưới những anh chị em đã từng đi vận động chữ ký, thậm chí là cả một phần tài chính còn dư. Nếu có nhóm Biển Đỏ hay nhóm Biển Vàng, Biển Trắng nào đó đứng ra tiếp tục làm công việc của nhóm Biển Xanh thì dự án vẫn còn nguyên giá trị.
      
       AN: Năm ngoái, nhóm Biển Xanh với hoạt động minh bạch Formosa, mặc dù hợp pháp nhưng đã bị can thiệp từ phía an ninh, cho nên các hoạt động dừng lại. Năm 2017 vừa qua đã có những nhà hoạt động bất đồng chính kiến bị kết án tù rất nặng, cụ thể là chị Nguyễn Ngọc Như Quỳnh với bản án 10 năm tù, chị Trần Thị Nga 9 năm tù. Anh có dự báo gì về khả năng và giới hạn hoạt động của các tổ chức xã hội dân sự chưa được cấp phép trong thời gian tới?

Thứ Năm, 9 tháng 11, 2017

Tâm Kinh dùng để… ăn sáng

       Đáng lẽ tôi chưa định kể câu chuyện này, nhưng mấy ngày nay giao lưu với những người bạn vui tính trên facebook, chúng tôi có “buôn dưa lê” đôi chút về chuyện bản dịch Tâm Kinh của ông Thích Nhất Hạnh. Tôi không tìm hiểu kinh sách của Phật giáo, nhưng cũng buột miệng khoe rằng tôi có biết một công dụng của Bát Nhã Tâm Kinh, đó là người ta dùng nó để ăn sáng. Đã mất công lục lại kỷ niệm, tôi nghĩ biết đâu câu chuyện lại có ý nghĩa với ai đó, bởi vì ít nhất nó cũng có nhiều ý nghĩa với tôi.

       Cách đây gần chục năm, vào thời điểm mà sư thầy Thích Tâm Mẫn của chùa Hoằng Pháp đã rời điểm xuất phát đâu như chừng ba tháng trên đường Bắc tiến "nhất bộ nhất bái", tôi có kết giao với hai người bạn bên Phật giáo, họ thuộc thế hệ 8X. Đó là những thanh niên rất thú vị.

       Thanh niên thứ nhất (V) là một võ sư. V dạy võ miễn phí cho thanh thiếu niên ở sân đình gần nhà cậu ấy, ở xã Quang Minh, huyện Mê Linh. V giỏi hơn nhiều võ sư dạy ở các trung tâm mà tôi từng biết. Cậu ấy làm nghề y, y lý vững vàng mà y thuật cũng tinh xảo, bắt mạch tốt hơn các thầy thuốc đông y trong bệnh viện của chúng tôi. V là một cư sĩ Phật giáo. Dường như V trăn trở về đường đạo từ lúc sinh ra. V tu tỉ mỉ mọi đường. Tính V kiên nhẫn mềm mỏng mà ý chí thì cương quyết. Giọng nói của V nhỏ nhẻ gần giống phụ nữ, lời nói thì văn vẻ thận trọng cầu kỳ, đến nỗi đôi khi tôi sốt ruột vì “ái ngữ” của cậu ấy.

       Thanh niên thứ hai (T), như tự nhận vốn là một kẻ… lêu lổng, sành sỏi ăn chơi. T bỏ nghề giáo viên ra ngoài kinh doanh điện thoại di động, việc bon chen với đời của T dường như dễ dàng vì cậu ấy rất nhanh thạo đời. Nhưng mọi chuyện không còn dễ dàng nữa từ khi T gặp V. Cậu ấy mê V hơn mê gái. Cuộc gặp gỡ của họ nghe rất “hài hước lãng mạn”. Với bản tính hiếu kỳ và hiếu thắng, “trẻ trâu” T tìm đến V gây sự, vì nói gì thì nói, T cũng ở ngay cùng xã với V, chỉ là làng trên xóm dưới, danh tiếng V có lẽ vang khắp vùng, T muốn kiểm chứng. Không rõ T gây gổ kiểu gì, chỉ nghe T kể rằng cậu ấy đã bị bắn ra cửa với một công lực mà voi cũng phải bay. Hừm cái thằng cha V, trông loẻo khoẻo như thế mà hắn làm thế nào được vậy nhỉ? Đấy, ở đời mà muốn kết bạn thú vị nhiều khi cứ phải đánh nhau, cách khác không nghiệm hay sao ấy. Nhưng T không mê võ của V mà mê… Phật pháp. Ôi quả thực lại có thứ mở mang trí tuệ được vậy chăng, không phải là huyền thoại? Rõ ràng V là kẻ trí tuệ nhất mà T từng gặp trong đời.

Thứ Ba, 24 tháng 10, 2017

Từ điển Nguyễn Lân và câu chuyện về sự vô lễ - II

II – ĐIỀU NHẦM LẪN THỨ BẨY – SỰ VÔ LỄ

       Thưa quý vị!
       Ai cũng có lúc trải qua nhầm lẫn, không điều nọ thì điều kia. Nếu muốn thì tự mỗi người trong chúng ta cũng có thể liệt kê ra cho mình những điều nhầm lẫn từng mắc phải trong đời mà không phải khi nào cũng dễ xác định hậu quả của chúng nghiêm trọng đến đâu.
       Khi tôi đăng phần I của bài viết này, có người đọc đã nghĩ rằng tôi chỉ mượn chuyện bà Vòm Trời Riêng để tiếp cận vấn đề. Họ đã nhầm lẫn. Tôi viết bài này với lý do trước tiên cũng là lý do quan trọng nhất, đó là để giữ lễ với bà Vòm Trời Riêng.
       Cho dù bà Vòm Trời Riêng có nhầm lẫn và phi lý đến đâu thì tôi cũng không thể phủ nhận là bà ấy đã bỏ thời gian và nhiệt tình để viết những lời bình luận, chất vấn và than thở. Cho dù tôi và nhiều người chỉ biết bà ấy qua một “nick name” đi chăng nữa, tôi vẫn chấp nhận rằng bà ấy là một nhân vật có thật, xuất hiện và giao lưu ở BTV, tự giới thiệu bản thân bà ấy là một nhà giáo, tức là vai trò trách nhiệm của bà ấy trong xã hội cũng tương tự như ông Nguyễn Lân và ông Nguyễn Lân Dũng. Bà ấy không phải một nhân vật vu vơ mà là người đã giao lưu với tôi trên blog suốt 4 năm qua. Tôi không bao giờ nói bà ấy là một “kẻ hèn nội gián”, mặc dù khi tôi nói tôi sẽ thực hiện bài viết này, có bạn đọc ngăn cản tôi vì cho rằng tôi đang bị bà Vòm Trời Riêng “giật dây”, rằng bà ấy đang mượn tay tôi để làm lớn chuyện về gia đình Nguyễn Lân. Những ai đang tưởng tượng ra những “âm mưu” có thể giữ lại những điều tưởng tượng đó cho riêng mình, nhưng họ không thể thuyết phục tôi rằng đó là câu chuyện nghiêm túc.
       Có một điều tôi không dám cho là bà Vòm Trời Riêng nhầm lẫn: Bà ấy nhắc đi nhắc lại rằng những chuyện ngoài học thuật trong vụ từ điển Nguyễn Lân là chuyện lớn, là chuyện nghiêm trọng. Bà ấy đòi hỏi tôi giữ lời hứa viết bài về chuyện đó, trong khi không chịu để tâm khi bà Phan Lan Hoa đưa ra link bài báo dẫn chứng về việc ông Nguyễn Lân cư xử “ngoài học thuật” như thế nào. Điều đáng nói là sau đó cũng có người ở BTV đưa ra với tôi thắc mắc về vụ phê bình từ điển Nguyễn Lân, mà điều họ thắc mắc cũng không phải vấn đề học thuật. Họ ngạc nhiên không hiểu sao nhiều người phê phán gia đình Nguyễn Lân nặng nề như thế, trong khi họ cảm thấy ông Nguyễn Lân Dũng thật là dễ mến dù chỉ qua một lần tiếp xúc, liệu còn những điều gì ẩn khuất nữa chăng? Tôi nghĩ là tôi hiểu được cảm nhận của họ. Tôi giống họ là có duyên quen biết với ông Nguyễn Lân Dũng qua giao lưu ở BTV, bản thân tôi gặp ông ấy ở ngoài đời không chỉ một lần, và lần nào thì ấn tượng của tôi về ông ấy cũng vẫn thế, không thay đổi: Một người dễ mến, dễ gần, nhẹ dạ, không thâm hiểm.

Thứ Sáu, 13 tháng 10, 2017

Từ điển Nguyễn Lân và câu chuyện về sự vô lễ - I

       I - BẨY ĐIỀU NHẦM LẪN CỦA BÀ VÒM TRỜI RIÊNG

       Thưa bà Vòm Trời Riêng!
       Theo quan sát của tôi, chất lượng những cuốn từ điển của tác giả Nguyễn Lân ra sao là một vấn đề đã ngã ngũ, bàn luận thêm về nó chỉ là chuyện dư thừa. Còn tại sao cuốn sách phê bình từ điển Nguyễn Lân của tác giả Hoàng Tuấn Công mới ra lại gây sốt trong dư luận và nhận được sự ủng hộ của nhiều người, trong đó có tôi, cũng không là vấn đề phải cần đến tôi để làm sáng tỏ.
       Tôi vốn không có ý định viết bài nào xoay quanh đề tài này, nhưng tôi không thể coi thường bà, sự nhầm lẫn của bà làm tôi phải suy ngẫm. Có lẽ chính vì những chuyện như thế đã bị bỏ qua không được làm rõ, bị né tránh vì thói ngại va chạm của người Việt, nên những người đã nhầm lẫn vẫn cứ nhầm lẫn mãi vì không có ai kiên nhẫn giúp họ nhận ra là mình đã nhầm cả.
       Ông Tín Nhiệm, một blogger ở Blog Tiếng Việt (BTV), đã muốn làm người kiên nhẫn giúp ông Nguyễn Lân Dũng thoát khỏi sai lầm trong thái độ với ông Hoàng Tuấn Công. Như nhiều người đã biết, ông Nguyễn Lân Dũng là một trong những người con của ông Nguyễn Lân, cũng là một blogger lâu năm ở BTV. Ông Nguyễn Lân Dũng được nhiều người biết đến cũng một phần do ông xuất hiện nhiều trên truyền thông với tư cách một nhà khoa học, không phải ngẫu nhiên mà ông tự nhận mình là “người của công chúng”. Khi một người là người của công chúng, nhất cử nhất động của người ấy đều có thể được công chúng quan tâm phân tích mổ xẻ, vì hình ảnh của người ấy ảnh hưởng đến xã hội nhiều hơn những người khác, đặc biệt khi người ấy lại là một nhà giáo như ông Nguyễn Lân Dũng.
       Việc ông Tín Nhiệm đăng “thư ngỏ” gửi ông Nguyễn Lân Dũng là một việc bất đắc dĩ, vì theo như ông trình bày, nội dung thư ấy đã được ông gửi qua email cho ông Nguyễn Lân Dũng để đáp lại thư của ông Nguyễn Lân Dũng gửi đến cá nhân ông Tín Nhiệm sau khi ông Tín Nhiệm đăng trên blog một bài viết giới thiệu sách của ông Hoàng Tuấn Công trong tinh thần ủng hộ công trình ấy (“Đọc "Phê Bình từ điển của GS Nguyễn Lân"- Hậu Sinh Khả Úy”). Ngoài đường link những bài viết có ý phản đối tác phẩm “Từ điển tiếng Việt của GS. Nguyễn Lân – Phê bình và khảo cứu”, trong email ông Nguyễn Lân Dũng gửi ông Tín Nhiệm có một đoạn viết như sau:

Chủ Nhật, 24 tháng 9, 2017

Ba câu chuyện và đôi lời bàn

       Bài này đăng trên Blog Tiếng Việt vào ngày 09-4-2014. Nay đăng lại ở đây với mục đích lưu trữ. Các comment cho bài viết này cũng được đăng kèm vì giá trị của chúng.

       Câu chuyện thứ nhất: Một chuyện có thật.
       Chuyện “có thật” này không phải là có thật, mà là… truyện cổ An-đéc-xen. Tôi xin phép trích vài đoạn hầu quý vị.
       “- Thật là một câu chuyện rùng rợn! Mụ gà mái già ở bên làng, nơi diễn ra tấn thảm kịch kêu lên như vậy. Sân khấu của câu chuyện rùng rợn ấy là một cái chuồng gà. Thật tình là đêm qua tôi sợ chẳng dám ngủ một mình. May sao chúng tôi lại đậu đông cả trên cùng một cầu.
       Rồi mụ bèn kể lể sự biến ấy với một giọng làm cho cử tọa, kể cả lão gà sống có bộ mào rủ, cũng phải sợ dựng đứng cả lông lên:
       - Việc ấy xảy ra trong chuồng gà, bên cạnh chuồng tôi. Mặt trời lặn, bọn gà mái leo cả lên cầu. Trong bọn có cô ả lông trắng, chân ngắn, đẻ trứng rất đều, và xưa nay chưa từng có điều tiếng gì. Leo lên đến cầu, ả ta bèn lấy mỏ rỉa lông. Một cái lông nhỏ rơi ra, ả lẩm bẩm: thế là mình lại rụng mất lông rồi! Ả có tính hay nói đùa; ngoài ra, như tôi đã nói, chả ai chê trách ả ta được điều gì. Sau đó ả ta ngủ thiếp đi.
       Trời tối đen như mực. Bọn gà mái đậu xít vào với nhau. Một đứa, đậu gần ả gà mái trắng vừa nói lúc nãy, không ngủ. Mơ màng nghĩ cách sống sung sướng trên đời này, nó đang muốn tán gẫu tí chút với một đứa bạn.
       - Này, đằng ấy có nghe người ta nói gì không? Tớ không muốn chỉ đích danh, nhưng một cô ả vừa thú nhận rằng đã chải lông để làm đỏm. Tớ mà là gà sống thì cứ là tớ khinh đứt!”